XVIII
1939


1894

1901

1910

1919

1930

1920
1939


1946

2000




1910

 

Na planach od 1874 r. oznaczano ją numerem 78, a w 1891 nadano nazwę Karkutschstraße. Pierwszy patron ulicy - Ferdynand August Ludwig Karkutsch (1813-1891), był kupcem, zajmował się hurtowym handlem zbożem. Należał do licznego w II połowie XIX wieku grona bogatych mieszkańców, wspierających miasto darowiznami, dbających o jego rozwój. Zapisał on Szczecinowi w testamencie 300 tysięcy marek z przeznaczeniem na budowę Muzeum Miejskiego, które powstało w 1913 roku przy Wałach Chrobrego. Z jego fundacji powstał również szpital chorób płucnych położony wśród lasów Zdunowa - jedna z najnowocześniejszych tego typu placówek w Niemczech. Charakter ulicy ukształtował się w końcu XIX i na początku XX stulecia. Przed wytyczeniem główną jej cześć zajmował stary cmentarz garnizonowy "Alter Militärfriedhof", który został założony w końcu lat 40. XIX wieku, gdy teren dawnej nekropolii wojskowej zajęto pod budowę Nowego Miasta. Cmentarz zlokalizowano przy drodze wiodącej od Bramy Berlińskiej (obecnie Portowej) w kierunku zachodnim do wsi Tanowo (dawniej Falkenwalderstraße - obecnie ul. Wojska Polskiego; zachowana ulica Więckowskiego - ograniczająca to założenie - stanowi relikt dawnego przebiegu drogi). Wytyczenie w początku lat 90. ulicy Karkutschstraße (Św. Wojciecha), spowodowało ograniczenie cmentarza, chociaż już wcześniej w projektach postanowiono, że nekropolia ta pozostanie oazą zieleni. Przekształcając cmentarz w założenie parkowe starano się zachować najcenniejsze nagrobki. Wśród nich stałą opieką otoczony był pomnik szczecinianina Friedricha von Wrangla (1784-1877), marszałka polnego, wykonany w 1878 r. z piaskowca i białego marmuru z napisem: "Miłość nigdy nie ustaje" oraz symbolizującymi jego życie odlewami hełmu, miecza i wieńca laurowego. W latach 1891-92 wytyczano ulicę Karkutscha (Św. Wojciecha) od strony placu Hohenzollerna (pl. Zwycięstwa) do ulicy Bismarcka (obecnie Obrońców Stalingradu), kończąc realizację w 1902 roku w rejonie ulicy Turner (obecnie ul. Jagiellońska). Przy wschodniej pierzei Karkutschstraße, w pobliżu kościoła katolickiego p.w. św. Jana Chrzciciela, powstałego w latach 1888-90 przy Greifenstraße (ul. Bogurodzicy), zbudowano Instytut Położnictwa (obecny Szpital Dziecięcy). Ceglany zespół gmachów Instytutu Kształcenia Akuszerek został wzniesiony w latach 1893-95, ale działkę pod jego budowę wyznaczono już w 1889 r. Główny 55-metrowy budynek mieścił laboratoria, sale wykładowe, pokoje dla matek i niemowląt, pomieszczenia dla uczennic. Obok znajdował się budynek administracyjny z mieszkaniem dla przełożonej akuszerek. W 1904 roku z powodu zwiększających się potrzeb obiekt rozbudowano i otoczono zachowanym do dziś ogrodzeniem. W 1924 roku nadbudowano piętro nad nowszą częścią budynku. Klinika była prowadzona przez wiele lat przez wielce zasłużonego profesora S. Stephana, który starał się o stworzenie jak najlepszych warunków dla matek i niemowląt. Najstarsze kamienice (nr 8-10) - czterokondygnacyjne, z wykuszami i historycznym detalem, projektował architekt Hinz w 1892 r. Najefektowniejsze budynki - secesyjna kamienica nr 1 od strony placu Zwycięstwa oraz ceglany gmach archiwum - oba skrajne narożniki ulicy powstały w początku naszego wieku. Kamienica nr 1 zbudowana została w 1902 r. według projektu Friedricha Liebergesella, dla Alberta Netza, wysokiego urzędnika państwowego zaliczanego do elity towarzyskiej Szczecina, który umieścił tu główny kantor dużej królewsko-cesarskiej firmy spedycyjnej; później mieściło się tu także m.in. przedstawicielstwo Lloyda z Bremy. W dużych mieszkaniach mieszkali prawnicy, lekarze, kupcy, wojskowi, dyrektorzy ważnych firm. Ich statusowi odpowiadał wystrój elewacji od strony ulicy z bogatą dekoracją o motywach roślinnych i zoomorficznych, tworzących atektoniczny efekt w połączeniu z urozmaiconą, rozbudowaną bryłą z wykuszami, balkonami, dynamiczną linią gzymsów i wykrojów okien. Wysoką rangę domu podkreślał wystrój klatki schodowej i dziedzińca wewnętrznego z marmurową fontanną wykonaną przez firmę z Düsseldorfu. Kompleks budynków, zamykający Karkutschstraße od strony Turnerstraße (obecnej ulicy Jagiellońskiej), powstał na początku 1901 roku. Budynki zaprojektowane przez radcę budowlanego Konrada Kruhla w 1899 r., realizowane były pod nadzorem radcy Delinsa, prace budowlane prowadził Hugo Lange. Obiekty od początku przewidziano na siedzibę urzędów - mierniczego i archiwum. Za najwłaściwszą formę artystyczna dla tego typu architektury uznano neogotyk. Powstał niezwykle malowniczy kompleks budynków o gładkich ceglanych ścianach zdobionych w zwieńczeniu detalem architektonicznym z jasnego piaskowca i biało tynkowanymi blendami. Wysmukłe kształty otworów i dekoracyjne, stonowane detale podkreślają lekkość konstrukcji oraz sprawiają, że poszczególne obiekty pomimo zastosowania podobnych elementów dekoracyjnych nie rażą monotonią.

      
     

Kalendarium historii miasta * Stare widokówki